Βιταμίνη D

Βιταμίνη D ή και η βιταμίνη του Ήλιου, μια βιταμίνη που κανείς από εμάς δεν πίστευε ποτέ ότι θα έχει έλλειψη…Τα στοιχεία όμως των τελευταίων χρόνων δείχνουν ακριβώς το αντίθετο. Παρά το γεγονός ότι είμαστε μια Μεσογειακή χώρα και τις περισσότερες μέρες του χρόνου έχουμε ήλιο, δεν μας φτάνει ώστε να έχουμε επάρκεια, γιατί ας μη γελιόμαστε κανείς δεν βγαίνει πλέον στον ήλιο χωρίς αντηλιακή προστασία  και αυτό δεν είναι παράλογο… Πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι το 57,7% των Ελλήνων παρουσιάζει έλλειψη.

Ας δούμε κάποια στοιχεία για αυτήν. Η βιταμίνη D είναι μια λιποδιαλυτή βιταμίνη, μοναδική καθώς μπορεί είτε να συντεθεί μέσω της ηλιακής ακτινοβολίας είτε να προσληφθεί από τροφές. Η «μοναδική» αυτή βιταμίνη είναι απαραίτητη για τη καλύτερη χρησιμοποίηση του ασβεστίου από τον οργανισμό, καθώς προάγει την απορρόφηση του από το έντερο και την εναπόθεση του στα οστά, ενώ παράλληλα ελέγχει τα επίπεδα του στο αίμα. Τα τελευταία χρόνια πολλές επιστημονικές μελέτες υπογραμμίζουν και το σημαντικό ρόλο της στη συνολική υγεία του οργανισμού, καθώς βοηθά στην καλύτερη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, στον έλεγχο του σακχάρου αλλά και στην πρόληψη κάποιων σοβαρών παθήσεων όπως μορφών καρκίνου( μαστού, παχέος εντέρου και προστάτη), σκλήρυνση κατά πλάκας, υπέρταση, ακόμα και κάποιων ψυχιατρικών νοσημάτων.

Αυξημένο κίνδυνο έλλειψης διατρέχουν κυρίως άτομα με σκουρόχρωμο δέρμα ( η μελανίνη δρα σαν φίλτρο στην απορρόφηση της UVB ακτινοβολίας) και άτομα με μικρή ή μηδενική έκθεση στον ήλιο ( ηλικιωμένοι, άτομα που καλύπτουν πλήρως το δέρμα με ρούχα , άτομα που λόγω φόβου αποφεύγουν την έκθεση στον ήλιο, άτομα που η δουλειά τους δεν τους επιτρέπει την έκθεση στον ήλιο). Τέλος, υπάρχουν και ιατρικές καταστάσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε έλλειψη όπως: παχυσαρκία, χρόνια νεφρική νόσος, ηπατική ανεπάρκεια, χρήστες αντισπασμωδικών φαρμάκων, άτομα που πάσχουν από νόσους του γαστρεντερικού συστήματος ( πχ κοιλιοκάκη, νόσος Crohn), και άτομα που έχουν υποβληθεί σε χειρουργικές επεμβάσεις που αφαιρούν ή παρακάμπτουν τμήματα του στομάχου ή του εντέρου. Η έλλειψη της μπορεί να προκαλέσει: χαμηλά επίπεδα ασβεστίου και φωσφόρου στο αίμα, ραχίτιδα στα παιδιά ( οδηγεί σε παραμόρφωση οστών και καθυστέρηση της ανάπτυξης), οστεομαλακία ( οδηγεί σε λέπτυνση των οστών και οστεοπόρωση στους ενήλικες). Τα συνηθέστερα συμπτώματα της έλλειψης ( αν και οι περισσότεροι ασθενείς είναι ασυμπτωματικοί) είναι η κόπωση, μυική αδυναμία, κράμπες, πόνος στις αρθρώσεις, αδυναμία συγκέντρωσης και πονοκέφαλοι.

Η γενική σύσταση ώστε να προλάβουμε πιθανή έλλειψη είναι οι ενήλικες να λαμβάνουν 800IU ημερησίως και να καταναλώνουμε ψάρια δυο φορές την εβδομάδα. Η Αμερικάνικη Παιδιατρική Εταιρεία συνιστά τη χορήγηση βιταμίνης D σε όλα τα βρέφη που θηλάζουν τους πρώτους έξι μήνες και τη χορήγηση 400 IU  σε όλα τα παιδιά και εφήβους που δεν καταναλώνουν 1000ml γάλακτος την ημέρα!!!

Πως μπορούμε να προσλάβουμε αυτή τη βιταμίνη; Κύρια πηγή πρόσληψης είναι η σύνθεση της στο δέρμα με την επίδραση της υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας. Ο Παγκόσμιος οργανισμός υγείας ( WHO) συστήνει την έκθεση του προσώπου και των χεριών στον ήλιο, αποφεύγοντας το έγκαυμα, για περίπου 30 λεπτά την ημέρα, προκειμένου να εξασφαλιστεί η επαρκής παραγωγή. Το πλεόνασμα βιταμίνης που συντίθεται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού αποθηκεύεται στο λιπώδη ιστό για μετέπειτα χρήση,οι αποθήκες όμως αυτές συνήθως δεν επαρκούν για τον χειμώνα, και αυτό κάνει πολύ σημαντική την διαιτητική βιταμίνη

Οι κυριότερες διαιτητικές πηγές περιλαμβάνουν το συκώτι ψαριού και τα έλαια αυτού( μουρουνέλαιο), τα λιπαρά ψάρια( σολομός, σκουμπρί, τόνος, μπακαλιάρος, σαρδέλα) τα στρείδια, τις γαρίδες, τον κρόκο του αυγού, το βοδινό συκώτι, τα μανιτάρια καθώς και τα εμπλουτισμένα τρόφιμα όπως δημητριακά, γαλακτοκομικά, βούτυρο και μαργαρίνη. Πέρα από τον «φυσικό» δρόμο υπάρχει βέβαια και ο δρόμος των συμπληρωμάτων που πολλές φορές μπορεί να κριθεί και απαραίτητος ( ανάλογα το βαθμό της έλλειψης) . στο εμπόριο κυκλοφορούν πολλά σκευάσματα και σε διάφορες μορφές ( πχ σε σπρέι, ταμπλέτες, αναβράζοντα δισκία κ.τλ)

Όποια και αν είναι η προσέγγιση, θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι η συνολική ημερήσια πρόσληψη της βιταμίνης D δεν θα πρέπει να ξεπερνά το ασφαλές όριο των 1000 και 2000 IU ημερησίως ανάλογα με την ηλικία, που έχει τεθεί από την Ευρωπαϊκή Επιστημονική Επιτροπή των Τροφίμων, τα άτομα που εκτίθενται στον ήλιο, γεγονός που οδηγεί σε σύνθεση βιταμίνης D, ίσως χρειαστεί να προσέχουν ώστε να μη ξεπερνούν τα ασφαλή διαιτητικά όρια.

Επομένως, καλό θα ήταν στο επόμενο check up μας να ελέγξουμε και τη βιταμίνη D αν δεν το έχουμε ήδη κάνει!